เมื่อ 10 ปีก่อน ภาพยนตร์ Your Name กลายเป็นปรากฏการณ์ทั่วทั้งโลก เมื่อภาพยนตร์อนิเมะรักรอมคอม (Romcom) วัยรุ่นเรื่องหนึ่งกลับกลายเป็นภาพยนตร์ไซไฟ ดราม่า กู้โลกที่มีความรักของหนุ่มสาวขับเคลื่อนเรื่องราวต่าง ๆ จนกลายเป็นภาพยนตร์ที่เป็นเหมือนหมุดหมายสำคัญของวงการอนิเมะ
บทความนี้จะพาทุกคนย้อนกลับมาพูดคุยถึงภาพยนตร์ Your Name ภาพยนตร์ที่ได้ชื่อว่า Master Piece ของผู้กำกับ Makoto Shinkai ที่ถักทอเรื่องราวของรอมคอมรักสลับร่าง ความเชื่อโบราณของญี่ปุ่น วิถีชีวิตกับภัยพิบัติ ที่หล่อรวมกันได้อย่างชาญฉลาด เราจะพามาย้อนถกกันถึงเนื้อหาวิทยาศาสตร์ไซไฟข้างใน ที่แม้เวลาจะผ่านมาแล้วเป็นสิบปี แต่ยังคงทำให้เราตกหลุมรักมันได้อยู่
ดาวหาง สัญญะของการเปลี่ยนแปลง
ภาพปกของภาพยนตร์ Your Name คือภาพของดาวหาง Tiamat ที่เป็นภาพของดาวหางที่สวยงาม วิจิตรตระการตา และมีสีสันสดใสที่สุดในเรื่อง จนเกินไปจากความเป็นจริง นี่คือสิ่งที่เป็นความขัดแย้งแรกของเนื้อเรื่อง ที่แสดงให้เห็นว่าภาพของสิ่งที่สวยงามกลับมีเนื้อแท้เป็นจุดขัดแย้งหลักของเนื้อเรื่อง
มนุษยชาติใช้ผืนฟ้าเป็นตัวกำหนดกิจกรรมและการดำเนินชีวิตมาโดยตลอด จนวิถีชีวิตหล่อหลอมและผูกพันกับท้องฟ้าโดยไม่รู้ตัว ตั้งแต่การใช้เป็นเครื่องมือบ่งบอกฤดูกาล บอกกล่าวช่วงเวลาสำคัญของปี ไปจนถึงการอ่านสัญญาณเตือนภัยพิบัติ
สำหรับทุกอารยธรรมโบราณ การปรากฏตัวของดาวหางคือสัญญาณเตือนถึงความพลิกผันครั้งใหญ่ในวิถีชีวิต ไม่ว่าจะเป็นโรคระบาด ทุพภิกขภัย การผลัดเปลี่ยนรัชสมัย ไปจนถึงหายนะที่นำไปสู่การสูญสิ้นอาณาจักร หนึ่งในตัวอย่างการปรากฏตัวของดาวหางที่นำมาสู่ภัยพิบัตินั้นคือ เหตุการณ์ช่วง 1,200 ปีก่อนคริสตกาล หรือราว 3,200 ปีที่แล้ว มหาอำนาจของโลกยุคนั้น ตั้งแต่อียิปต์โบราณ, อาณาจักรฮิตไทต์ (อนาโตเลีย), ไมซีเนียน (กรีกโบราณ), อูการิต (เลแวนต์) ไปจนถึงจีนยุคราชวงศ์ซาง ต่างมีการบันทึกถึง “ลางร้ายบนท้องฟ้า” ซึ่งทุกอารยธรรมทำนายตรงกันว่าเป็นจุดจบของแผ่นดิน และหลังจากนั้นไม่นาน สภาพอากาศโลกก็แปรปรวนอย่างรุนแรง นำไปสู่ความอดอยาก สงคราม และการล่มสลายของอารยธรรมเกือบทั้งโลก จนนักโบราณคดีเรียกช่วงเวลาแห่งหายนะนี้ว่า Late Bronze Age Collapse
ดาวหางในเรื่อง Your Name ก็ทำหน้าที่ในลักษณะเดียวกัน นั่นคือการเป็นตัวแปรหลักที่เข้ามาเปลี่ยนทิศทางของเรื่องราว จากจุดเริ่มต้นที่เป็นเพียงเส้นเรื่องการสลับร่างของคนสองคน ทว่าเมื่อดาวหางโคจรมาถึงและแตกตัวพุ่งชนโลก เรื่องราวการสลับร่างอันแสนปกติสุขก็ถูกตัดฉับและจบลงในทันที ความปกติพังทลายจนเกิดเป็นปมขัดแย้งใหญ่ของเรื่อง ซึ่งภาพยนตร์ก็ได้นำเสนอเรื่อง Musubi บ่วงสายใยที่ถักทอ ขดพัน ม้วนตวัด ขาดสะบั้น และท้ายที่สุดคือการกลับมาเชื่อมกันใหม่ ที่จะกลายเป็นแก่นหลักของเรื่องนี้
Musubi – ความผูกพันของสายใยที่เหนือกาลเวลา
Musubi (結び) คือแนวคิดดั้งเดิมของศาสนาชินโตที่ถูกหยิบยกมาเป็นแก่นแกนของเรื่อง โดยสายใยที่เรียกว่า Musubi ในทางชินโตนั้น มีรากศัพท์มาจากคำว่า “Musuhi” (産霊) ซึ่งหมายถึง พลังงานศักดิ์สิทธิ์ในการสร้างสรรค์และการกำเนิดชีวิต ด้วยหัวใจหลักของชินโตเชื่อว่า ทุกสรรพสิ่งในจักรวาลล้วนถักทอและเชื่อมโยงกันด้วยกระแสพลังงานนี้
ไม่ว่าจะเป็นการไหลหลั่งของเวลา การหลอมรวมของสิ่งสองสิ่ง สายสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ หรือแม้กระทั่งการกินอาหารเพื่อแปรเปลี่ยนเป็นพลังงานชีวิต ทั้งหมดนี้ล้วนเรียกว่า Musubi ซึ่งเปรียบเสมือนพลังของเทพเจ้าที่ถักทอโลกใบนี้เอาไว้ด้วยกัน
คุณยายของมิสึฮะได้อธิบายไว้ว่า เวลาเปรียบเสมือนเส้นด้ายที่สามารถม้วนตัวซ้อนทับ ถักทอเข้าด้วยกัน พันกันยุ่งเหยิง ขาดสะบั้น และหวนกลับมาเชื่อมต่อกันใหม่ การถักทอของเส้นด้ายนี้ดำเนินไปอย่างอยู่เหนือระเบียบกฎเกณฑ์ของกาลเวลา ซึ่งสิ่งนี้เองคือคำอธิบายเบื้องหลัง ปรากฏการณ์สลับร่าง และการเหลื่อมล้ำของห้วงเวลา 3 ปีระหว่างคนทั้งสอง
ยิ่งไปกว่านั้น “อิโตะโมะริโจ” (糸守町) เมืองที่มิสึฮะอาศัยอยู่ หากแปลตรงตัวจะหมายถึง “เมืองแห่งการรักษาเส้นด้าย” ซึ่งก็ตรงกับตำนานที่ยายของมิสึฮะเล่าว่า ประวัติศาสตร์พันปีของเมืองนี้ฝังแน่นอยู่กับการร้อยเชือก และเชือกที่มิสึฮะสานขึ้นมาที่เรียกว่า Kumihimo – 組み紐 ก็คือรูปธรรมของ Musubi และการที่เธอมอบให้กับทะคิบนรถไฟในโตเกียวเมื่อ 3 ปีก่อนก็คือ Musubi ที่ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมให้ทั้งคู่สามารถถักทอจิตวิญญาณสลับร่างกันข้ามผ่าน อดีต ปัจจุบัน และอนาคต สังเกตได้ว่าช่วงเวลาที่ทั้งคู่สลับร่างกันได้ คือช่วงที่ต่างคนต่างพกพา Kumihimo เส้นนี้ไว้เป็นเครื่องประดับประจำตัว โดยมิสึฮะใช้เป็นเชือกผูกผม ส่วนทะคิใช้เป็นเชือกผูกข้อมือ และนั่นคือสาเหตุที่หลังจากมิสึฮะมอบ Kumihimo ให้แก่ทะคิบนรถไฟไปแล้ว สายใย Musubi ของทั้งคู่จึงขาดสะบั้นลง ทะคิจึงไม่สามารถสลับร่างกับมิสึฮะได้อีกเลย ซึ่งประจวบเหมาะกับช่วงเวลาที่มิสึฮะต้องเสียชีวิตจากหายนะอุกกาบาตพอดี
แม้ Musubi จะขาดสะบั้นออกจากกันแต่ถึงอย่างนั้น ความทรงจำของ Musubi ยังคงไหลเวียนอยู่ในจิตใต้สำนึกของทะคิจากการที่เขายังสวม Kumihimo เป็นเครื่องรางประจำตัวอยู่ มันคือสิ่งที่ดึงรั้งจิตวิญญาณของทั้งคู่ไม่ให้หลุดลอยออกจากกันอย่างสมบูรณ์ และนำพาทะคิออกเดินทางเพื่อตามหามิสึฮะแม้เข้าจะไม่รู้อะไรเกี่ยวกับเธอเลยนอกจากความทรงจำจากฝันของเขาเลยก็ตาม
แนวคิด Musubi จะเป็นแนวคิดที่เล่าถึงกาลเวลาเป็นสิ่งที่หมุนไปเวียนมา ไม่เป็นเอกเทศน์ และแปรเปลี่ยนไปตามมุมมองของผู้สังเกตการณ์เป็นการอธิบายว่า โลกไม่ได้มีเพียงแค่โลกทางทางกายภาพ 3 มิติ ที่แยกออกจากโลกทางจิตวิญญาณและกาลเวลา แต่โลกทั้งใบคือผืนผ้าใบที่กายภาพ จิตวิญญาณและเวลาเป็นสิ่งเดียวกัน เคลื่อนที่ไปด้วยกัน แบ่งแยกจากกันไม่ได้ และโลกทางจิตวิญญาณมีกระแสพลังงานบางอย่างที่คอยโอบอุ้ม ผูกรั้ง และขับเคลื่อนชีวิตของคนสองคนเอาไว้ การเปรียบเปรยพลังงานลี้ลับนี้ด้วยเส้นเชือกอย่าง Musubi จึงเป็นสัญลักษณ์ของการดึงเกี่ยวและนำพาชีวิต ที่แม้จะมีวันถักทอ มีวันขาดสะบั้น แต่สุดท้ายสายใยแห่งชีวิตก็ยังสามารถหวนคืนมาเชื่อมต่อเป็นหนึ่งเดียวกันได้ ซึ่งการอุปมาอุปไมยเช่นนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในชินโต แต่สามารถพบเห็นได้ทั่วไปในหลากอารยธรรมทั่วโลก
ส่วนประกอบสุดท้ายที่สำคัญคือ “Kakuriyo” หรือดินแดนของผู้วายชนม์และทวยเทพ แม้ชินโตจะมองว่ากายภาพและจิตวิญญาณหลอมรวมเป็นผืนผ้าใบเดียวกัน แต่การจะย่างกรายเข้าสู่ Kakuriyo และเดินทางกลับออกมา มนุษย์จำเป็นต้องมีข้อแลกเปลี่ยน โดยการทิ้งสิ่งสำคัญที่สุดในชีวิตไว้ในแดนเทพ ในเรื่องนี้ ทะคิ (ในร่างมิสึฮะ) ได้นำสาเกที่มิสึฮะทำขึ้น (Kuchikamizake) แลกเปลี่ยนกับการเดินทางออกจากดินแดนของเทพ ซึ่งสาเกนี้ก็คือการฝากฝัง Musubi หรือครึ่งหนึ่งของชีวิตเธอไว้ ณ ดินแดนแห่งนั้น และเมื่อทะคิเกิดเจตจำนงอันแรงกล้าที่อยากจะพบมิสึฮะอีกครั้ง แรงปรารถนานั้นจึงนำพาเขาให้เดินทางกลับมายังดินแดน Kakuriyo เพื่อเชื่อมต่อกับสายใย Musubi ที่ถูกทิ้งไว้ข้ามกาลเวลาอีกครั้ง
และเมื่อทะคิเดินทางเข้ามาเพื่อรับสายใยนั้น การจะเดินทางก้าวข้ามขอบเขตกลับออกจาก Kakuriyo ย่อมต้องมีสิ่งแลกเปลี่ยนอันยิ่งใหญ่ตอบแทนคืนไป ซึ่งสิ่งนั้นก็คือ Kumihimo เชือกถักที่มิสึฮะเคยมอบให้เขา โดยพิธีแลกเปลี่ยนกับมิติแห่งจิตวิญญาณนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลา Kataware Doki ส่งผลให้ Musubi ของทั้งคู่ถักทอเชื่อมถึงกันชั่วครู่ ก่อนจะขาดออกจากกันอีกครั้ง ทว่าถึงแม้สายใยภายนอกจะขาดลง แต่เจตจำนงในส่วนลึกของหัวใจยังคงทำหน้าที่นำทางให้ทั้งสองออกเดินทางต่อเพื่อทำภารกิจที่สำคัญที่สุดให้สำเร็จ นั่นคือความมุ่งมั่นที่จะต้องมีชีวิตรอดเพื่อกลับมาพบกับคนสำคัญให้ได้ สอดรับกับความเชื่อโบราณของ Musubi ที่ว่า สายใยที่แท้จริง ต่อให้ต้องบิดเบี้ยว ขดงอ หรือขาดสะบั้นลงไปอย่างไร ในท้ายที่สุด มันก็จะเวียนกลับมาผูกพันและเชื่อมโยงกันได้อยู่ดี
ทะเลสาบอุกกาบาตและการล่มสลายของอารยธรรม
ในช่วงองก์ของการวางแผนกู้เมือง ‘เทชชี่’ เพื่อนของมิสึฮะได้สืบค้นข้อมูลและพบว่า ทะเลสาบกลางเมืองอิโตะโมริแท้จริงแล้วเกิดจากการพุ่งชนของอุกกาบาตเมื่อ 1,200 ปีก่อนซึ่งสอดคล้องกับภาพวาดบนเพดานถ้ำศักดิ์สิทธิ์บนยอดเขา ที่บันทึกเหตุการณ์ดาวหางแตกตัวและพุ่งชนโลกเอาไว้ สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าภัยพิบัติที่พุ่งลงมาทำลายเมืองนั้น เป็นเหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้นมาแล้วในอดีต และกำลังหวนย้อนกลับมาเกิดซ้ำรอยอีกครั้งราวกับเป็นสิ่งที่จะบรรจบอีกครั้งเหมือนกับ Musubi
เมื่อกลับมามองในโลกความเป็นจริง ทะเลสาบอุกกาบาตคือสิ่งที่เกิดขึ้นได้จริง ย้อนกลับไปเมื่อร้อยกว่าปีก่อน เคยมีเหตุการณ์อุกกาบาตพุ่งชนที่รุนแรงระดับที่สามารถเปลี่ยนภูมิประเทศจากผืนป่าให้กลายเป็นทะเลสาบได้ นั่นคือ ‘Tunguska event’ ในปี 1908 ที่อุกกาบาตขนาดใหญ่ระเบิดกลางอากาศบริเวณแม่น้ำตุงกุสกา (Tunguska) ในป่าไซบีเรีย ซึ่งนับเป็นเหตุการณ์อุกกาบาตที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ยุคใหม่และถูกจดบันทึกโดยผู้คนที่อยู่ในเหตุการณ์
ต่อมาในปี 1910 ได้มีคณะสำรวจลงพื้นที่และพบว่า การระเบิดกลางอากาศของอุกกาบาตลูกนี้สร้าง Shockwave ที่รุนแรงมหาศาลจนทำให้ต้นไม้ในป่าบริเวณนั้นล้มราบเป็นหน้ากลอง ทว่าด้วยบริบทโลกที่ในเวลาต่อมาที่เกิดทั้งสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง การปฏิวัติรัสเซีย และสงครามโลกครั้งที่สอง ทำให้เหตุการณ์นี้ค่อย ๆ เลือนหายไปจากความทรงจำ ประกอบกับเทคโนโลยีในยุคนั้นยังไม่มีดาวเทียมถ่ายภาพพื้นโลก เราจึงไม่อาจทราบขอบเขตความเสียหายที่แท้จริงได้เลยว่ากินพื้นที่กว้างเพียงใด หรือเศษซากกระจัดกระจายไปตก ณ จุดไหนบ้าง กระทั่งในเวลาต่อมา จึงเริ่มมีความพยายามนำความรู้ทางธรณีวิทยาและโบราณคดีมาช่วยเก็บข้อมูลเหตุการณ์นี้อีกครั้ง
หนึ่งในการศึกษาที่น่าสนใจเกิดขึ้นในปี 2007 เมื่อมีทฤษฎีอธิบายต้นกำเนิดของทะเลสาบ Cheko ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับแม่น้ำตุงกุสกา งานวิจัยตั้งสมมติฐานว่า ทะเลสาบแห่งนี้อาจเกิดจากเศษซากขนาดใหญ่ของอุกกาบาตเมื่อร้อยปีก่อนที่พุ่งทะลุลงไปฝังตัวในชั้นดิน เมื่อแม่น้ำเอ่อล้นเข้ามาเติมเต็มหลุมยุบนี้ จึงเปลี่ยนหลุมอุกกาบาตที่ซ่อนตัวอยู่ให้กลายเป็นทะเลสาบในที่สุด
แม้ในเวลาต่อมาจะมีการศึกษาโครงสร้างดินและซากไม้โบราณใต้น้ำและมีการโต้แย้งจากการศึกษาใหม่ว่า ทะเลสาบแห่งนี้อาจมีอายุเก่าแก่กว่าปี 1908 แต่ทะเลสาบ Cheko ก็ยังถือเป็นกรณีที่สะท้อนให้เห็นภาพว่า อุกกาบาตสามารถเปลี่ยนแปลงภูมิประเทศได้จริง และเมื่อนำมาเทียบเคียงกับภาพยนตร์ การที่อุกกาบาตพุ่งชนจนนำไปสู่การล่มสลายของเมืองอิโตะโมริจึงไม่ใช่เรื่องเกินจริงแต่อย่างใด เพราะพลังงานจากการพุ่งชนย่อมเทียบเท่ากับอานุภาพของระเบิดนิวเคลียร์ เราจึงได้เห็นภาพคลื่นอากาศอัดกระแทก ข้าวของปลิวว่อน สึนามิในทะเลสาบซัดถล่ม และบ้านเมืองพังพินาศ ภัยพิบัติจากอุกกาบาตสามารถกวาดล้างเมืองชนบทให้กลายเป็นเมืองร้างได้ในพริบตา พรากทั้งชีวิต ทรัพย์สิน และศักยภาพทางเศรษฐกิจอย่างที่ไม่อาจประเมินค่าได้
ถึงแม้เมื่อเรากลับมามองตามหลักความเป็นจริง เหตุการณ์ที่ดาวหางจะเข้ามาเฉียดใกล้โลกในระดับที่ดาวหางสามารถแตกตัวและพุ่งมาชนโลกได้นั้นจะเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้น้อยมากและเมื่อมันเกิดขึ้นจริงก็ยากต่อการรับมือ แต่สำหรับดาวเคราะห์น้อยที่เรามีรายชื่ออยู่ใน Catalog อยู่แล้ว สิ่งเหล่านี้ก็มีจำนวนไม่น้อยที่เป็นดาวเคราะห์น้อยที่มีความเสี่ยงที่จะพุ่งเข้ามาชนโลกในอนาคตอันใกล้ แน่นอนว่าโอกาสที่มันจะพุ่งชนโลกนั้นมีโอกาสที่น้อยมากจนยากที่จะเกิดในช่วงชีวิตของเรา แต่ถึงอย่างนั้นมนุษย์อย่างเรา ๆ ที่ทราบถึงความสูญเสียที่จะตามมาก็คงไม่ปล่อยให้เหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นอย่างเป็นแน่แท้ เพื่อปกป้องอนาคตของมนุษย์เราจึงมีแนวคิดหนึ่งคือการใช้โครงการอวกาศในการปกป้องอารยธรรมของมนุษย์จากการล่มสลายจากสิ่งที่มาจากฟากฟ้า นั้นก็คือ Planetary Defense กับการป้องกันโลกจากการถูกชนโดยดาวเคราะห์น้อยที่อาจจะทำลายเศรษฐกิจและทำลายอนาคตของมนุษยชาติ
Planetary Defense
หากเกิดภัยพิบัติระดับเดียวกับในภาพยนตร์ Your Name ขึ้นมาจริง ๆ ภาคส่วนที่จะได้รับการสนับสนุนจากคนทั้งโลกอย่างเต็มที่ก็คืออุตสาหกรรม Planetary Defense
เราจะเห็นคนออกมาป่าวประกาศกันถึงความสำคัญของโครงการ Planetary Defense โดยอาจมีประโยคฮุกกระแทกใจว่า “ที่ไดโนเสาร์ต้องสูญพันธุ์ ก็เป็นเพราะพวกมันไม่มีโครงการอวกาศ” แต่ถึงแม้จะเป็นคำพูดที่โดนใจใครหลายคน งบประมาณที่เรานำไปลงทุนกับ Planetary Defense ในปัจจุบันก็ยังถือว่าน้อยนิดนัก เมื่อเทียบกับมูลค่าความพินาศทางเศรษฐกิจหากมีอุกกาบาตพุ่งชนพื้นที่อยู่อาศัยของมนุษย์จริง ๆ
อย่างใน Your Name การพุ่งชนของอุกกาบาตนอกจากจะทำลายเมืองอิโตะโมะริโจและทำให้มีผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนมาก ซึ่งรวมไปถึง มิสึฮะ นางเอกของเรื่องก็เป็นหนึ่งในความสูญเสียของหายนะในครั้งนี้ ซึ่งทางที่จะช่วยชีวิตของมิสึฮะและชาวเมืองภายในเรื่องของทะคินั้นคือการที่ย้อนเวลากลับไปเป็นมิสึฮะและหาทางอพยพผู้คนให้พ้นจากรัศมีทำการพุ่งชน ซึ่งเป็นวิธีที่สมเหตุสมผลที่สุด เพราะในช่วงเวลานั้นคงไม่มีใครยอมเชื่ออย่างแน่นอนว่าดาวหางบนท้องฟ้าจะแตกออกเป็นเสี่ยง ๆ และร่วงลงมาทำลายเมือง
ภาพยนตร์สะท้อนวิธีการรับมือปัญหาในวิถีแบบคนญี่ปุ่นออกมาได้อย่างยอดเยี่ยม ทั้งภาพของการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับภัยพิบัติ และการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่ถือเป็นขีดสุดของศักยภาพที่เด็กมัธยมปลายคนหนึ่งจะสามารถวางแผนได้ในเวลาอันสั้น แต่หากมองในโลกแห่งความเป็นจริง การจัดการกับดาวเคราะห์น้อยหรือดาวหางตั้งแต่ตอนที่มันยังโคจรอยู่ในอวกาศ คือวิธีการป้องกันที่ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตและเศรษฐกิจน้อยที่สุด แนวคิดนี้จึงเป็นจุดกำเนิดของโครงการ Planetary Defense ทั้ง ภารกิจ DART ของ NASA และภารกิจ Hera ของ ESA ที่ส่งยานไปพุ่งชนดาวเคราะห์น้อยเพื่อทำการทดลองการเปลี่ยนแปลงเส้นทางของเทหวัตถุ ซึ่งสิ่งนี้จะเป็นรากฐานของการเปลี่ยนแปลงเส้นทางการเคลื่อนที่ของเหล่าดาวเคราะห์น้อยที่เป็นภัยต่อมนุษยชาติในอนาคต
นับเป็นโชคดีที่ตลอดหลายพันปีที่ผ่านมา เรายังไม่เคยเผชิญกับการล่มสลายของอารยธรรมจากอุกกาบาต แต่การที่วิกฤตยังไม่มาเยือน ก็ไม่ได้แปลว่ามันจะไม่มีวันเกิดขึ้น และคงไม่มีใครอยากให้เหตุการณ์ใน Your Name กลายเป็นเรื่องจริง เพราะเมื่อเวลานั้นมาถึง เราจะไม่มีโอกาสหวนกลับไปแก้ไขอะไรได้อีก แม้โดยธรรมชาติมนุษย์อาจไม่ถนัดเรื่องการมองการณ์ไกลเพื่อรับมือปัญหาล่วงหน้า แต่องค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่เราสั่งสมมา ทำให้เราตระหนักถึงความรุนแรงของภัยพิบัติได้เป็นอย่างดี เราจึงควรใช้วิทยาศาสตร์เป็นเกราะป้องกันอนาคต ดีกว่าวัวล้อมคอกแล้วปลอบประโลมซึ่งกันและกันหลังจากเกิดความสูญเสีย ทั้งที่เราเองก็มีศักยภาพพอที่จะป้องกันมันได้ตั้งแต่ต้น
พลังที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในจักรวาลนี้คือความรัก
Carl Sagan เคยกล่าวไว้ว่า “For small creatures such as we, the vastness is bearable only through love.” หากปราศจากความรัก ความผูกพัน และสายสัมพันธ์ที่หลอมรวมเราไว้ด้วยกัน เราก็คงเป็นเพียงฝุ่นผงที่ไร้ความหมายในจักรวาลอันกว้างใหญ่
สิ่งสำคัญที่ มาโคโตะ ชินไค ทิ้งไว้ในผลงานอย่าง Your Name, Weathering with You และ Suzume ล้วนวนเวียนอยู่กับเรื่องของ ‘ความรัก’ ในฐานะพลังที่อยู่เหนือทุกสรรพสิ่ง มันคือความปรารถนาอันแรงกล้าที่ขอเพียงได้พบหน้า ขอเพียงได้อยู่เคียงข้าง ต่อให้เป็นเพียงเสี้ยววินาทีก็ยังดี ดังเช่นทะคิใน Your Name ที่ยอมดั้นด้นเดินทางจากโตเกียวเพื่อตามหาเมืองที่เขาเคยได้ฝันและตามหาคนคนหนึ่งที่สำคัญมากสำหรับเขา ทั้งที่ไม่มีข้อมูลอะไรเลย ไม่รู้กระทั่งชื่อเมือง มีเพียงภาพวาดจากความทรงจำในความฝันเป็นหลักฐานยืนยันว่าสิ่งที่เขาอยู่ในความทรงจำของเขาคือเรื่องจริง ตัวเขาทำทุกวิถีทางเพื่อจะได้พบมิสึฮะ คนที่เขาอยากเจอ คนที่ต่อให้ความทรงจำจะเลือนหาย แต่หัวใจก็ยังเรียกร้องหา
ความรัก คือพลังที่แรงกล้ามากและภาพยนตร์ทั้งสามก็ได้สื่อสารเรื่องราวนี้ได้ชัดเจน กับนัยยะความรักของทั้งสามเรื่องทื่หัวใจคือการบอกว่าไม่ว่ายังไงก็จะช่วยเหลือเธอให้ได้ ที่ใน Your Name ทะคิเลือกที่จะช่วยเหลือคนทั้งเมืองอิโตะโมะริโจให้รอดจากภัยพิบัติอุกกาบาตพุ่งชน หรือใน Weathering with you ที่โฮดากะยอมทุ่มหมดชีวิตและตะโกนออกมาว่า “ผมก็แค่อยากเจอเธออีก เท่านั้นเอง” ก่อนที่จะแหกกองทัพตำรวจแล้วทำให้ทั้งโตเกียวกลายเป็นเมืองที่จมน้ำเพียงเพื่อช่วยฮินะ และใน Suzume ที่ซูซูเมะยอมที่จะออกเดินทางหาทุกวิถีทางเพื่อที่จะให้โซตะหลุดออกจากการเป็นเสาผนึกแผ่นดินไหว ทั้งหมดมันคือสารที่ผู้กำกับได้ทิ้งเอาไว้ว่า ความรักมันคือพลังที่ยิ่งใหญ่มาก และเหนือกว่าทุกสิ่ง มันคือพลังที่มอบความกล้าหาญให้กับทุกคนทำในสิ่งที่ไม่เคยทำมาก่อนเพื่อขอแค่สักครั้ง สักครั้งที่จะได้เจอเขาอีกครั้ง ได้อยู่กับเขาอีกครั้ง ได้มีความสุขที่ร่วมกับเขาอีกครั้ง นั้นคือพลังที่ยิ่งใหญ่ที่ทำให้เราเรียนรู้ที่จะไม่โดดเดี่ยวในจักรวาลอันกว้างใหญ่อีกต่อไป และนั้นคือช่วงเวลาที่ดีที่สุดที่เราได้สัมผัสกับครั้งหนึ่งที่เราได้เป็นมนุษย์
องค์ประกอบเหล่านี้เองที่ทำให้เราสัมผัสได้ถึงความเป็นมนุษย์อย่างลึกซึ้ง มันผสานกลืนเป็นเนื้อเดียวกันโดยไม่ทำให้เรารู้สึกแปลกแยก ราวกับจะสื่อว่า แม้โลกจะก้าวล้ำไปแค่ไหน หรือมนุษย์จะเข้าสู่ยุคที่เสพติดสมาร์ทโฟนเพียงใด แต่จิตวิญญาณ วิถีชีวิต และปัญหาของเราก็ยังคงเป็นเรื่องราวเดิม ๆ ไม่ต่างจากอดีต ความเป็นไซไฟหรือโลกอนาคตไม่จำเป็นต้องแปลกแยกไปจากวิถีชีวิตดั้งเดิม มันกลมกล่อมและเปลี่ยนจากหนัง ‘รอมคอมสลับร่าง’ ให้ยกระดับกลายเป็นหนังภัยพิบัติ ไซไฟ กู้โลก วัฒนธรรม ความเชื่อ และหวนกลับมาขมวดปมเรื่องความรักได้อย่างที่ไม่มีใครเคยทำมาก่อน ประกอบกับงานภาพและดนตรีประกอบที่สวยงามจนแทบหยุดหายใจ ทุกอย่างส่งให้ Your Name กลายเป็นหมุดหมายสำคัญในหน้าประวัติศาสตร์ และยิ่งไม่น่าเชื่อว่าแม้เวลาจะล่วงเลยมาเป็นสิบปี ผู้คนก็ยังตกหลุมรักมันได้ทุกครั้งที่หยิบขึ้นมาชม และตัวของมันก็ได้กระแสสืบเนื่องอีกมากมายในช่วงเวลานั้น
Your Name กลายเป็นปรากฏการณ์ที่ทลายกำแพงภาพจำระดับโลก เปลี่ยนมุมมองที่ว่า “อนิเมะคือสื่อสำหรับเด็กหรือโอตาคุ” ให้กลายเป็นงานศิลปะที่คนทุกเพศทุกวัยให้การยอมรับและเข้าถึงได้ กระแสตอบรับที่ล้นหลามในประเทศไทยทำให้เกิดการตื่นตัวและเม็ดเงินลงทุนในตลาดภาพยนตร์อนิเมะมากขึ้นอย่างก้าวกระโดด จะเห็นได้ว่าในยุคหลัง Your Name มีภาพยนตร์อนิเมะเข้ามาฉายในโรงภาพยนตร์ถี่ขึ้น เพิ่มรอบฉาย และมีการทุ่มงบการตลาดอย่างจริงจัง ไม่ได้จำกัดอยู่แค่กลุ่ม Niche เล็ก ๆ แต่มันได้ขยายวงกว้างเข้าถึงผู้คนหมู่มาก สิ่งนี้ยังเปิดโอกาสให้เด็กวัยรุ่นไทยในยุคนั้นได้เติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย และได้รับการผลักดันให้ออกตามล่าความฝัน อย่างเช่นศิลปิน MindaRyn หรือผลงานของนักสร้างสรรค์อีกหลายชีวิตที่ทุ่มเทมานับสิบปีก็เริ่มได้รับการยอมรับในวงกว้าง ยิ่งไปกว่านั้น ยังเกิดกระแสการตามรอยสถานที่จริง (Anime Pilgrimage) ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติให้เดินทางไปสัมผัสความงดงามตามฉากต่าง ๆ ในญี่ปุ่น กลายเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวให้มีเงินสะพัดอย่างมหาศาล ดังนั้น Your Name จึงเป็นเสมือนหมุดหมายทางประวัติศาสตร์ของวงการอนิเมะ ที่จุดประกายสิ่งมหัศจรรย์มากมายตามมา และทั้งหมดนี้ก็คือจุดเริ่มต้นที่หล่อหลอมสภาพแวดล้อมจนเกิดมาเป็นสิ่งที่เรารักและเป็นอย่างในทุกวันนี้
