ในงาน China Space Day 2026 ที่จัดขึ้น ณ เมืองเฉิงตู ประเทศจีน ทาง China National Space Administration (CNSA) ได้ประกาศรายชื่อโครงการความร่วมมือจากนานาชาติ ที่จะเข้าร่วมภารกิจ Tianwen-3 ซึ่งเป็นภารกิจเก็บตัวอย่างจากดาวอังคารกลับโลก หรือ Mars Sample Return เป็นครั้งแรกของจีน โดยมีโครงการที่ได้รับการคัดเลือกทั้งหมด 5 โครงการ จากข้อเสนอจำนวน 28 รายการที่ส่งเข้ามาหลังจากการเปิดรับ Proposal ในเดือนเมษายน 2025
ก่อนหน้านี้ CNSA ได้ประกาศเปิด Announcement of Opportunities for International Collaboration of Mars Sample Return Mission สำหรับความร่วมมือจากนานาชาติรวม 20 กิโลกรัม เพื่อให้สถาบันวิจัยและมหาวิทยาลัยจากทั่วโลกสามารถส่งเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ขึ้นไปร่วมกับภารกิจได้ โดยกระบวนการคัดเลือกครอบคลุมทั้งด้านคุณค่าทางวิทยาศาสตร์ ความสามารถในการสนับสนุนภารกิจ ความเป็นไปได้เชิงวิศวกรรม และระดับความพร้อมของเทคโนโลยี
ในข่าวจาก Xinhua China unveils international partners for Tianwen-3 Mars mission และรายงานจาก Wu Lei ระบุว่าโครงการที่ได้รับเลือกนำโดยสถาบันจากหลากหลายประเทศ ได้แก่ Panel on Exploration ซึ่งเป็นหน่วยงานภายใต้ COSPAR หรือ คณะกรรมการวิจัยอวกาศ, การทดลองจาก Macau University of Science and Technology, การทดลองจาก Chinese University of Hong Kong, การทดลองจาก University of Hong Kong และ การทดลองจาก National Institute for Nuclear Physics National Laboratory of Frascati จากประเทศอิตาลี อย่างไรก็ตามในข่าวยังไม่ได้มีการประกาศชื่อของ Payload และวัตถุประสงค์ออกมา และน่าเสียดายที่การทดลองของไทย รอบนี้ยังไม่ได้รับคัดเลือก
สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงการขยายบทบาทของจีนในฐานะแพลตฟอร์มความร่วมมือด้านการสำรวจอวกาศห้วงลึกในระดับนานาชาติ เหมือนกับที่การทดลองของไทยได้บินกับ Chang’e 7 และ 8 ไปยังดวงจันทร์ ซึ่งก็เกิดจากการที่จีนเปิดรับ Proposal เช่นเดียวกัน
สำหรับภารกิจ Tianwen-3 ถูกวางแผนให้ปล่อยขึ้นสู่อวกาศในช่วงประมาณปี 2028 โดยมีเป้าหมายในการเก็บตัวอย่างจากพื้นผิวดาวอังคารอย่างน้อย 500 กรัม และนำกลับมายังโลกภายในช่วงปี 2031 ตัวภารกิจประกอบด้วยสถาปัตยกรรมหลายส่วน ได้แก่ ยานลงจอด Lander, ยานส่งตัวอย่างขึ้นจากพื้นผิว Ascender, ยานโคจรรอบดาวอังคาร Mars Orbiter และยานส่งตัวอย่างกลับโลก Earth Return Orbiter ซึ่งต้องทำงานร่วมกันเป็นลำดับขั้นอย่างต่อเนื่อง
ในด้านวิทยาศาสตร์ Tianwen-3 มีเป้าหมายหลักในการศึกษาความเป็นไปได้ของการมีอยู่ของสิ่งมีชีวิตทั้งในอดีตและปัจจุบันบนดาวอังคาร หรือค้นหา Biosignature ควบคู่ไปกับการศึกษาธรณีวิทยา โครงสร้างภายในดาวเคราะห์ บรรยากาศ และวิวัฒนาการของความสามารถในการอยู่อาศัยของดาวเคราะห์หิน โดยข้อมูลจากตัวอย่างจริงที่นำกลับมาจะเปิดโอกาสให้สามารถวิเคราะห์ในระดับห้องปฏิบัติการบนโลกได้อย่างละเอียดมากกว่า
การเปิดรับความร่วมมือในครั้งนี้ยังสะท้อนแนวทางของจีนที่เริ่มขยับจากภารกิจแบบโครงการของชาติไปสู่การเป็นแพลตฟอร์มความร่วมมือระดับนานาชาติในภารกิจอวกาศห้วงลึก ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกับที่ โครงการ Mars Sample Return ของฝั่ง NASA และ ESA กำลังเผชิญกับความท้าทายด้านงบประมาณและการออกแบบภารกิจ
การประกาศรายชื่อโครงการในครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงความคืบหน้าทางเทคนิคของ Tianwen-3 เท่านั้น แต่ยังเป็นสัญญาณสำคัญของการแข่งขันและความร่วมมือในยุคใหม่ของการสำรวจดาวอังคาร ที่กำลังขยับเข้าสู่เฟสของการนำ “ตัวอย่างจริง” กลับมาศึกษาบนโลกอย่างเต็มรูปแบบด้วยเช่นกัน
เรียบเรียงโดย ทีมงาน Spaceth.co
