Exploration SN2016aps มหานวดาราที่ส่องสว่างและงดงามที่สุดเท่าที่เคยค้นพบมา
SN2016aps มหานวดาราที่ส่องสว่างและงดงามที่สุดเท่าที่เคยค้นพบมา

Nisa

SN2016aps มหานวดาราที่ส่องสว่างและงดงามที่สุดเท่าที่เคยค้นพบมา

April 17, 2020

มหานวดารา หรือ ซุปเปอร์โนวา คือ การระเบิดของดาวฤกษ์มวลมากเมื่อสิ้นอายุขัย ที่มักจะถูกบันทึกภาพความงามไว้ได้ ทำให้หลายครั้งเมื่อพูดถึงซุปเปอร์โนวา หลาย ๆ คนจะมีภาพจำว่านั่นคือสิ่งที่สวยงาม

เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2016 ทีมนักดาราศาสตร์ระหว่างประเทศซึ่งนำโดยมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม ซึ่งรวมถึงผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด มหาวิทยาลัยนอร์ธเวสเทิร์น และมหาวิทยาลัยโอไฮโอ ได้ตีพิมพ์การค้นพบซุปเปอร์โนวาที่ส่องสว่างที่สุด และงดงามที่สุดเท่าที่เคยค้นพบมาลง Nature Astronomy ในชื่อ An extremely energetic supernova from a very massive star in a dense medium

ซุปเปอร์โนวานี้มีชื่อว่า 2016 aps และถูกตรวจพบเป็นครั้งแรกจากข้อมูลของกล้องโทรทรรศน์ Pan-STARRS รวมทั้งได้มีการนำข้อมูลจากกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลมาช่วยในการค้นพบด้วย โดยทีมนักดาราศาสตร์ได้ให้ความสนใจมากกับซุปเปอร์โนวานี้เนื่องจากความสว่างที่น่าเหลือเชื่อของมัน ซึ่งถูกเชื่อว่าเป็นตัวอย่างของซูเปอร์โนวาแบบ Pulsational Pair-Instability Rare ที่หาได้ยากมาก ทำให้ถูกจับตามองมาเรื่อย ๆ

และการที่จะอ้างว่า SN2016aps คือซุปเปอร์โนวาที่ส่องสว่างและงดงามที่สุดนั้น ย่อมต้องมีเหตุผลที่เพียงพอมารองรับอยู่แล้ว และแน่นอนว่านี่ไม่เหมือนกับซุปเปอร์โนวาทั่วไปเลย

ภาพจำลองของ SN2016aps ที่มา – University of Birmingham

ทำไม SN2016aps จึงต่างจากซุปเปอร์โนวาทั่วไป

โดยปกแล้วนั้นเราสามารถวัดแสงซุปเปอร์โนวาโดยใช้สองสเกล คือ พลังงานทั้งหมดของการระเบิด และปริมาณของพลังงานนั้นที่ปล่อยออกมาเป็นแสงที่สังเกตได้หรือรังสี โดยในซุปเปอร์โนวาทั่วไปปริมาณของพลังงานที่ปล่อยออกมาเป็นแสงที่สังเกตได้หรือรังสีจะมีค่าน้อยกว่า 1 เปอร์เซ็นต์ของพลังงานทั้งหมดของการระเบิด แต่ใน SN2016aps พบว่าปริมาณของพลังงานที่ปล่อยออกมาเป็นแสงที่สังเกตได้หรือรังสีมีพลังงานการระเบิดห้าเท่าของซุปเปอร์โนวาขนาดปกติ นับว่าเป็นแสงที่มากที่สุดที่เคยเห็นจากซูเปอร์โนวา

ซึ่งการที่ซุปเปอร์โนวาจะส่องสว่างได้มากขนาดนี้ การระเบิดจะต้องมีพลังมากกว่าปกติ จากการตรวจสอบสเปกตรัมแสงทีมนักดาราศาสตร์พบว่าการระเบิดนั้นขับเคลื่อนโดยการปะทะกันระหว่างซูเปอร์โนวากับก๊าซเชลล์ขนาดใหญ่ซึ่งถูกดาวฤกษ์ปล่อยออกมาเมื่อหลายปีก่อน

Dr. Peter Blanchard จากมหาวิทยาลัยนอร์ธเวสเทิร์น กล่าวว่า “ในขณะที่มีการค้นพบซุปเปอร์โนวาจำนวนมากทุกคืน ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในกาแลคซีขนาดใหญ่ แต่กับ SN2016aps เราไม่สามารถมองเห็นกาแลคซีที่ซึ่งดาวดวงนี้ถือกำเนิดได้จนกระทั่งหลังจากแสงซูเปอร์โนวาจางลง” ซึ่งนั่นหมายความว่ามันจะต้องสว่างมาก ๆ ทำให้ทีมนักดาราศาตร์ต้องศึกษามันอยู่ 2 ปีเต็ม ๆ จนกระทั่งความสว่างมันจางหายไปถึง 1 เปอร์เซ็นต์ของความสว่างสูงสุด เมื่อใช้การวัดเหล่านี้พวกเขาคำนวณว่ามวลของซุปเปอร์โนวาอยู่ระหว่าง 50 ถึง 100 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ แต่โดยทั่วไปแล้วซุปเปอร์โนวาจะมีมวลอยู่ระหว่าง 8 ถึง 15 เท่าของมวลดวงอาทิตย์เท่านั้น

ปริศนาจากมวลมหาศาล

จากการคำนวณหามวลของ SN2016aps พบว่ามันมีมวลมากอย่างที่กล่าวไปข้างต้น นั่นหมายความว่าก่อนที่มันจะระเบิดมันจะต้องมีขนาดใหญ่มาก แต่ขณะเดียวกันนักดาราศาสตร์ยังพบว่า SN2016aps เต็มไปด้วยก๊าซไฮโดรเจน แต่ดาวขนาดใหญ่เช่นนี้มักจะสูญเสียไฮโดรเจนทั้งหมดไปแล้วก่อนที่จะระเบิดตัวเอง ซึ่งมันผิดแปลกกับธรรมชาติของซุปเปอร์โนวาที่พบทั่วไป

คำอธิบายอย่างหนึ่งคือ ความผิดแปลกนี้เกิดขึ้นจากการที่ดาวฤกษ์สองดวงรวมตัวกันก่อนเกิดการระเบิด ดาวมวลต่ำกว่าจับกับไฮโดรเจนของนานขึ้นในขณะที่มวลรวมของพวกมันสูงพอที่จะทำให้เกิดความไม่แน่นอนสเถียร ซึ่งยังเป็นเรื่องที่ต้องศึกษาต่อไป

“ดาวมวลมากอย่างนี้น่าจะพบได้ทั่วไปในเอกภพยุคแรก ๆ นั่นหมายความว่าเราอาจใช้ข้อมูลนี้เพื่อย้อนเวลาเพื่อดูการระเบิดของดาวดวงแรกบางดวงได้”

หนึ่งในทีมนักดาราศาสตร์ Matt Nicholl จากมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮมในสหรัฐอเมริกากล่าวกับผู้สื่อข่าว

การค้นพบ SN2016aps นับว่าเป็นเรื่องที่ใหญ่มากของวงการดาราศาสตร์เลยก็ว่าได้ เพราะ SN2016aps เป็นซุปเปอร์โนวาที่แปลกจากซุปเปอร์โนวาทั่วไป เนื่องจากมีการส่องสว่างมากและมีมวลมากเกินกว่าซุปเปอร์โนวาที่พบทั่วไป ซึ่งซุปเปอร์โนวาในลักษณะนี้คาดการณ์ไว้ว่าสามารถค้นพบได้ทั่วไปในยุคแรกเริ่มของเอกภพ ฉะนั้นหากทีมนักดาราศาสตร์สามารถไขปริศนาของ SN2016aps ได้ มันจะกลายเป็นกุญแจนำมนุษยชาติท่องเวลากลับไปศึกษาเอกภพในยุคแรกเริ่มได้อย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

เรียบเรียงโดย ทีมงาน Spaceth.co

อ้างอิง

Astronomers Spy Brightest Supernova Ever Seen

Scientists discover supernova that outshines all others

This Is the Brightest Supernova Ever Observed, and It’s Magnificent





Read More

บทความอื่น ๆ ที่ควรอ่านต่อ



In Coversation

เรื่องราวน่าสนใจที่กำลังเป็นบทสนทนา