NASA ประกาศเลือกบริษัท 8 รายเข้าสู่สัญญา Commercial Lunar Payload Services รุ่นใหม่ หรือ CLPS 2 เมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2026 เปิดทางให้เอกชนแข่งขันรับงานขนส่งเครื่องมือวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และโครงสร้างพื้นฐานไปยังดวงจันทร์ ภายใต้กรอบสัญญา 10 ปี เพดานมูลค่ารวม 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อสนับสนุนแผน Moon Base บริเวณขั้วใต้ของดวงจันทร์ ตาม ประกาศของ NASA
ความเคลื่อนไหวครั้งนี้ทำให้ภาพตลาดขนส่งดวงจันทร์ที่เราเคยวิเคราะห์ไว้ในช่วงกลางปีชัดเจนขึ้น ทั้งในแง่ผู้เล่น ระยะเวลาของสัญญา และประเภทงานที่ NASA ต้องการซื้อ สิ่งที่ต้องอ่านต่อจากรายชื่อบริษัทจึงเป็นว่า NASA จะทยอยสั่งจ้างภารกิจอะไร และบริการเหล่านั้นจะเปิดโอกาสให้ลูกค้ารายอื่น เข้าไปใช้งานได้อย่างไร โดยบริษัทที่ NASA เลือกเข้าสู่ CLPS 2 ประกอบด้วย
- Blue Origin
- Firefly Aerospace
- Intuitive Machines
- ispace-U.S.
- Lockheed Martin Space
- Northrop Grumman Space Systems
- SpaceX
- Voyager Technologies
ทั้งแปดรายจะมีสิทธิ์แข่งขันรับคำสั่งจ้างรายภารกิจ หรือ Task Order ภายใต้สัญญาหลักแบบ Indefinite-Delivery/Indefinite-Quantity หรือ IDIQ ซึ่งเปิดให้ NASA กำหนดรายละเอียดและสั่งซื้อบริการตามความต้องการในภายหลัง เงิน 10,000 ล้านดอลลาร์จึงเป็นเพดานรวมของกรอบสัญญา ส่วนรายได้จริงของแต่ละบริษัทจะขึ้นอยู่กับงานที่ได้รับและเงื่อนไขการส่งมอบ
หัวใจของ CLPS คือการซื้อบริการขนส่งแบบครบวงจร ตั้งแต่บูรณาการ Payload การจัดหาการปล่อย ไปจนถึงควบคุมภารกิจและนำอุปกรณ์ลงสู่พื้นผิวดวงจันทร์ NASA จึงสามารถจัดหาเที่ยวบินจากผู้ให้บริการหลายราย ตามลักษณะของอุปกรณ์และพื้นที่ปลายทาง
ขอบเขตใหม่ยังเปิดโอกาสให้จัดหาบริการมากกว่าการฝากกล่องทดลองลงไปบนผิวดวงจันทร์ โดยประกาศของ Intuitive Machines ระบุถึงการซื้อยานลงจอดโดยตรง การสนับสนุนพัฒนาเทคโนโลยีและ Payload ตลอดจนบริการส่งสู่วงโคจร การเดินทางบนพื้นผิว การลงจอดแม่นยำ และการทำงานผ่านกลางคืนบนดวงจันทร์ สิ่งเหล่านี้เกี่ยวพันกับการสร้างฐานอย่างตรงไปตรงมา เพราะอุปกรณ์ที่ส่งไปต้องทำงานร่วมกัน และต้องอยู่รอดนานพอจะมีประโยชน์กับภารกิจถัดไป
อีกด้านหนึ่ง NASA เพิ่มเพดานสัญญา CLPS รุ่นแรกจาก 2,600 ล้านเป็น 4,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยกรอบเดิมมีผลถึงเดือนพฤศจิกายน 2028 และเปิดช่วงเวลาสำหรับดำเนินการส่งมอบงานที่ได้รับแล้วต่อไปถึงเดือนพฤศจิกายน 2033 จึงต้องติดตามทั้งงานเดิมและงานที่จะสั่งจ้างภายใต้ CLPS 2 ควบคู่กัน ตามรายละเอียดสัญญาที่ NASA เปิดเผย
ตัวอย่างจากงานประกาศวันเดียวกันคือ PROMISE โรเวอร์หกล้อพลังงานนิวเคลียร์ที่ JPL จะพัฒนาโดยใช้ทั้งชิ้นส่วนสำรองสำหรับบินและอุปกรณ์ทดสอบจากโครงการ Curiosity และ Perseverance เป้าหมายของโรเวอร์คือสำรวจพื้นผิวและใต้ผิวบริเวณขั้วใต้ เก็บข้อมูลสำหรับเลือกพื้นที่ลงจอดในอนาคต และตรวจสอบศักยภาพของทรัพยากรด้วยเครื่องมืออย่างหัวเจาะที่เก็บตัวอย่างได้ลึกราวหนึ่งเมตร NASA ตั้งเป้าปล่อยช่วงปลายปี 2028 และวางแผนให้โรเวอร์ปฏิบัติงาน 18 เดือน ตามที่เราเคยรายงานไปใน NASA มีแผนจะส่งฝาแฝดของ Perseverance ไปลงจอดบนดวงจันทร์ สนับสนุนโครงการ Moon Base
โดย NASA ให้ Blue Origin นำส่งและปล่อยโรเวอร์ลงจากยาน Blue Moon Mark 1 ด้วยวงเงินส่วนพื้นฐาน 94 ล้านดอลลาร์ และส่วนทางเลือกอีก 140 ล้านดอลลาร์ตามเงื่อนไขด้านผลงาน งานนี้เป็นการขยาย Task Order เดิมจากเดือนพฤษภาคมที่ให้บริษัทขนยานสำรวจพื้นผิวสองคัน จึงเป็นคนละรายการกับการคัด Blue Origin เข้าสู่ CLPS 2 แม้ประกาศในวันเดียวกัน กรณีนี้ช่วยให้เห็นความต่างระหว่างการได้อยู่ในบัญชีผู้รับสัญญากับการได้รับงานที่ระบุทั้ง Payload ยานนำส่ง และวงเงินไว้แล้ว
ในประกาศชุดเดียวกัน NASA ยังให้ Task Order อีกหกรายการ รวมประมาณ 1,300 ล้านดอลลาร์ ภายใต้สัญญา Venture-Class Acquisition of Dedicated and Rideshare หรือ VADR แก่ Arrow Science and Technology, Blue Origin และ Impulse Space เพื่อจัดการงานปล่อยและการขนส่งในอวกาศบางส่วน ตัวเลขนี้อยู่คนละกรอบกับเพดาน CLPS 2 และมีงานตั้งแต่ทดสอบการสื่อสารและการนำทาง ไปจนถึงสาธิตการนำยานลงจอดไปส่งยังวงโคจรที่ต้องการ
ถ้าให้เราลองไล่เส้นทางของอุปกรณ์หนึ่งชิ้น ก็จะลำดับเหตุการณ์ได้ว่า จรวดรับหน้าที่พาออกจากโลก จากนั้น Orbital Transfer Vehicle หรือ OTV อาจรับช่วงปรับเส้นทางและนำยานไปส่งยังวงโคจรเป้าหมาย ส่วนยานลงจอดจัดการช่วงสุดท้ายจากอวกาศลงสู่พื้นผิว สถาปัตยกรรมแบบนี้เปิดให้ NASA เลือกผู้ให้บริการคนละรายในแต่ละช่วง แต่ก็เพิ่มงานประสานระหว่างจรวด ยานขนส่ง และยานลงจอด หากช่วงใดเลื่อนหรือส่งมอบยานในสภาพวงโคจรที่ต่างจากแผน ช่วงที่เหลือต้องมีวิธีรับมือ
ในบทความ สรุปกลางปี 2026 โครงการ CLPS จะส่งยานกี่ลำกันแน่ บริษัทอะไรบ้าง มาไล่อ่านสัญญารก ๆ NASA กัน เราเคยชวนแยกจำนวนบริษัท จำนวนสัญญา และจำนวนภารกิจออกจากกัน เพราะชื่อที่ปรากฏในเอกสาร NASA กับชื่อที่บริษัทใช้เรียกยานอาจหมายถึงงานเดียวกัน CLPS 2 ทำให้การแยกชั้นข้อมูลนี้จำเป็นขึ้นอีก การประกาศผู้ให้บริการแปดรายจึงยังเอาไปแปลงเป็นจำนวนเที่ยวลงจอดไม่ได้ ต้องรออ่าน Task Order ต่อว่าใครได้รับงานอะไรหลังจากนี้
ตัวเลขที่เราใช้ในเดือนกรกฎาคมมีจุดตั้งต้นสองชุด ตอนนั้นมีภารกิจที่ปล่อยแล้วสี่เที่ยว ได้แก่ Peregrine Mission One, IM-1, Blue Ghost Mission 1 และ IM-2 ส่วนเลข 17 มาจากจำนวนเที่ยวส่งมอบที่ NASA มอบหมายแล้ว หลังประกาศวันที่ 30 มิถุนายน เพิ่มเที่ยวบินสำหรับช่วงปลายปี 2028 อีกสี่เที่ยว แบ่งเป็น Astrobotic สองเที่ยว และ Firefly Aerospace กับ Intuitive Machines อย่างละหนึ่งเที่ยว ทั้งชุดมีมูลค่าราว 590 ล้านดอลลาร์ ส่วนเลขแปดของเดือนพฤศจิกายนเป็นจำนวนผู้ให้บริการที่ผ่านเข้ากรอบใหม่ จึงเป็นตัวเลขคนละประเภทกับทั้งสี่และสิบเจ็ด
อีกเรื่องที่ภาพกลางปีช่วยให้เห็นคือประวัติการบินของแต่ละบริษัทมีรายละเอียดมากกว่าช่อง “สำเร็จ” หรือ “ล้มเหลว” ในตาราง Peregrine เดินทางขึ้นสู่อวกาศแต่ไปไม่ถึงพื้นผิว ขณะที่ IM-1 และ IM-2 ลงถึงดวงจันทร์โดยมีข้อจำกัดจากท่าที่ตัวลงจอดหยุดอยู่ ส่วน Blue Ghost Mission 1 ทำงานบนพื้นผิวได้ตลอดช่วงกลางวันตามแผน ความต่างแบบนี้จะยิ่งสำคัญเมื่อ NASA ต้องเลือกผู้ขนส่งอุปกรณ์ที่มีมูลค่าสูงหรือมีภารกิจอื่นรอใช้งานอยู่ ติดตามประวัติและรายละเอียด Payload ได้จากรายการภารกิจ CLPS ของ NASA Science
สิ่งที่ขยับชัดคือโครงสร้างผู้ให้บริการ ในกลางปีเราติดตาม Astrobotic ในฐานะผู้พัฒนายาน ส่วนรอบนี้ชื่อ Voyager Technologies ปรากฏอยู่ในสัญญาหลัก หลัง Voyager Space ซื้อ Astrobotic ดีลนี้สำคัญอย่างไร ในเศรษฐกิจดวงจันทร์ การตามตลาดนี้จึงต้องมองไปถึงบริษัทแม่และการควบรวมด้วย เพราะชื่อผู้รับสัญญาอาจเปลี่ยน ขณะที่ทีมและเทคโนโลยีที่อยู่ข้างในมีความต่อเนื่องกัน
อีกกรณีคือ ispace-U.S. ซึ่งบทความกลางปีพูดถึงผ่านความร่วมมือกับ Draper สำหรับภารกิจ CP-12 ครั้งนี้บริษัทมีชื่ออยู่ในกลุ่มผู้รับสัญญา CLPS 2 โดยตรง ขณะที่ Northrop Grumman ก็ปรากฏในรายชื่อใหม่ด้วย ส่วน SpaceX และ Blue Origin มีชื่ออยู่ในกลุ่มผู้ให้บริการรุ่นแรกอยู่แล้ว
ประเด็นที่ต่อเนื่องจากบทความกลางปีคือโอกาสขายบริการให้ลูกค้านอก NASA แต่วันนี้ระยะเวลาที่ผู้ประกอบการใช้วางแผนยาวขึ้น โดย Voyager ระบุ ว่ากรอบพื้นฐานเปิดให้แข่งขันงานถึงปี 2036 และมีทางเลือกขยายถึงปี 2041 พร้อมเพิ่มเพดานเป็น 15,000 ล้านดอลลาร์ หากมีการใช้ทางเลือกนั้น สำหรับผู้พัฒนาเครื่องมือวิทยาศาสตร์ นี่คือเหตุผลให้เริ่มคุยกับผู้ให้บริการเรื่อง Interface พลังงาน การสื่อสาร และจุดลงจอดตั้งแต่ช่วงออกแบบ เพราะความพร้อมของเที่ยวบินกับความพร้อมของ Payload ต้องมาถึงพร้อมกัน
เรื่องแรกคือ NASA จะแปลงขอบเขตกว้าง ๆ ของ CLPS 2 ให้เป็นโจทย์จัดซื้อแบบใด ยานที่ขนของหนักได้อาจเหมาะกับโรเวอร์หรือระบบจ่ายไฟ ส่วนภารกิจที่ส่งเครื่องมือไปยังภูมิประเทศเฉพาะอาจให้น้ำหนักกับความแม่นยำในการลงจอดและระบบสื่อสารมากกว่า การได้เห็นเงื่อนไขจริงใน Task Order จะช่วยบอกว่าผู้ให้บริการแปดรายกำลังแข่งขันกันในตลาดเดียว หรือเริ่มแยกกันรับงานตามความถนัด
เรื่องที่สองคือจะนับความสำเร็จกันตรงไหน สำหรับอุปกรณ์วัดสภาพแวดล้อม การเปิดเครื่องและส่งข้อมูลชุดแรกกลับโลกอาจเป็นหมุดหมายสำคัญ สำหรับอุปกรณ์ของ Moon Base ความสำเร็จอาจต้องไปถึงการติดตั้ง จ่ายพลังงาน หรือให้บริการภารกิจอื่นได้ตามระยะเวลาที่กำหนด เงื่อนไขรับมอบและการจ่ายเงินตามผลงานจึงบอกได้มากว่า NASA กำลังซื้อเที่ยวบิน ซื้อผลการทดลอง หรือซื้อความสามารถที่ต้องพร้อมใช้งานบนพื้นผิวกันแน่
สุดท้ายคือความถี่ของเที่ยวบินที่เกิดขึ้นจริง เที่ยวบินที่มีปลายทางและกำหนดการพอคาดการณ์ได้ช่วยให้ผู้พัฒนา Payload ตัดสินใจได้ว่าจะเริ่มออกแบบเมื่อไร ต้องทดสอบให้เสร็จตอนไหน และมีเที่ยวสำรองหรือเปล่าถ้ารอบแรกเลื่อน หลักฐานว่าตลาดเริ่มทำงานจะอยู่ใน Task Order ที่ตามมา ยานที่ปล่อยได้ตามแผน และอุปกรณ์ที่ภารกิจถัดไปลงไปถึงแล้วเปิดใช้ได้จริงนั่นเอง
เรียบเรียงโดย ทีมงาน Spaceth.co
