ภารกิจ Lunar Trailblazer ของ NASA ซึ่งปล่อยขึ้นจาก Kennedy Space Center เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2025 เพื่อทำแผนที่น้ำบนดวงจันทร์ สนับสนุนการลงจอดของโครงการ Artemis ได้สิ้นสุดลงอย่างรวดเร็วหลังการปล่อยเพียงหนึ่งวัน เมื่อทีมควบคุมสูญเสียการติดต่อกับยาน และไม่สามารถกู้คืนสัญญาณได้อีก ตามที่เราเคยรายงานไปในข่าว สรุปปัญหายาน Lunar Trailblazer ติดต่อไม่ได้ขณะเดินทางสู่ดวงจันทร์ อาจนำไปสู่ภารกิจล้มเหลว ล่าสุด หนึ่งปีหลังเหตุการณ์ NPR ได้ออกรายงานข่าว NASA lost a lunar spacecraft one day after launch. A new report details what went wrong พูดถึง รายงานการสอบสวนที่ NASA เปิดเผยตามคำร้อง Freedom of Information Act ได้ระบุสาเหตุชัดเจนว่า ความล้มเหลวเกิดจากซอฟต์แวร์ควบคุมการหันแผง Solar Array ที่ไม่ได้รับการทดสอบอย่างเหมาะสม ทำให้ Solar Array ของยานหันออกจากดวงอาทิตย์ถึง 180 องศา ก็คือแม่งหันกลับทางจากดวงอาทิตย์ ส่งผลให้ยานไม่สามารถผลิตพลังงานได้เพียงพอ และในที่สุดระบบทั้งหมดก็หยุดทำงาน ภารกิจที่มีมูลค่า 72 ล้านดอลลาร์จึงสิ้นสุดลงก่อนจะเริ่มต้นงานวิทยาศาสตร์เสียอีก
รายงานยังพบว่าปัญหาไม่ได้เกิดจากข้อผิดพลาดเพียงจุดเดียว แต่เป็น “ความล้มเหลวแบบลูกโซ่” จากระบบซอฟต์แวร์หลายส่วน โดยเฉพาะระบบ Fault Management บนยานที่ตอบสนองต่อสถานการณ์ผิดพลาดอย่างไม่ถูกต้อง ทำให้ทีมควบคุมไม่สามารถแก้ไขการหันแผงโซลาร์ได้ทันเวลา ยาน Lunar Trailblazer ถูกสร้างโดย Lockheed Martin ซึ่งคณะกรรมการสอบสวนระบุว่าบริษัทไม่ได้ทดสอบซอฟต์แวร์ควบคุมทิศทางแผงโซลาร์อย่างเพียงพอก่อนปล่อย ทั้ง NASA และ Lockheed Martin ระบุในแถลงการณ์ว่าบทเรียนจากความล้มเหลวครั้งนี้จะถูกนำไปใช้ปรับปรุงภารกิจต้นทุนต่ำในอนาคต โดยเฉพาะด้านสถาปัตยกรรม Fault Management การพัฒนาซอฟต์แวร์ และกระบวนการทดสอบก่อนปล่อย
Lunar Trailblazer เป็นภารกิจประเภท Class D mission ซึ่ง NASA ออกแบบให้มีต้นทุนต่ำและยอมรับความเสี่ยงได้มากกว่าภารกิจขนาดใหญ่ อย่างไรก็ตาม นักวิจัยด้านอวกาศจำนวนหนึ่งชี้ว่าความเสี่ยงควรเป็นความเสี่ยงที่ควบคุมได้ ไม่ใช่ความผิดพลาดพื้นฐานด้านวิศวกรรม Scott Hubbard อดีตผู้บริหาร NASA ระบุว่า แนวคิดของ Class D Mission คือการยอมรับความเสี่ยงในความแม่นยำของข้อมูลวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่ความเสี่ยงที่ทำให้ภารกิจล้มเหลวทั้งหมด ขณะที่ Bethany Ehlmann หัวหน้าภารกิจ Lunar Trailblazer ระบุว่าการสูญเสียยานครั้งนี้เป็นความสูญเสียครั้งใหญ่สำหรับนักวิทยาศาสตร์ที่ใช้เวลาหลายปีเตรียมภารกิจ แต่การเปิดเผยรายงานสอบสวนจะช่วยให้ภารกิจอื่นสามารถเรียนรู้จากความผิดพลาดได้
ผลกระทบจากความล้มเหลวนี้เห็นได้ทันทีในภารกิจต้นทุนต่ำอื่นของ NASA เช่นภารกิจ ESCAPADE ที่เป็นการส่งยานคู่ไปสำรวจดาวอังคาร ซึ่งได้รับการตรวจสอบระบบอย่างเข้มงวดมากขึ้นก่อนปล่อย แม้ว่าหลังการปล่อยจะเกิดความตึงเครียดเมื่อยานไม่ส่งสัญญาณกลับมาตามกำหนด แต่สุดท้ายทีมควบคุมพบว่าเป็นเพียงข้อผิดพลาดในการหันเสาอากาศภาคพื้นดินเท่านั้น เหตุการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าบทเรียนจาก Lunar Trailblazer กำลังเปลี่ยนวิธีการบริหารความเสี่ยงของภารกิจอวกาศต้นทุนต่ำ และกลายเป็นตัวอย่างสำคัญของคำเตือนที่นักวิจัยบางคนเรียกว่า “Cheap Failure is no Good for Anybody” หรือความล้มเหลวราคาถูกก็ยังคงเป็นความล้มเหลวอยู่ดี
ย้อนกลับไปอ่านบทความ Lunar Trailblazer ยานสำรวจดวงจันทร์ขนาดเล็กที่จะทำแผนที่น้ำบนดวงจันทร์ แล้วก็น่าเสียดายที่เราจะไม่ได้ข้อมูลอันทรงคุณค่าดังกล่าวจากความล้มเหลวของภารกิจนี้
เรียบเรียงโดย ทีมงาน Spaceth.co
