ข่าวดียาน Orion เป็นยานอวกาศที่พามนุษย์เดินทางไปดวงจันทร์ลำแรกที่มีส้วม ซึ่งเราได้นำเสนอความเจ๋งของมันไปในบทความ ส้วมใหม่สำหรับนักบินอวกาศ Artemis II แต่ข่าวร้าย ส้วมพัง กลายเป็นเรื่องเมื่อนักบินอวกาศในภารกิจ Artemis II รายงานสัญญาณไฟในหน้าแผงควบคุมว่าพัดลมสำหรับส้วม Universal Waste Management System (UWMS) เสีย เพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังจากที่ยานเดินทางออกสู่อวกาศ กลายเป็นข่าวใหญ่ข่าวดังที่ถูกเอาไปพูดถึงในโลกอินเทอร์เน็ตมากมาย
หลังจากประสบความสำเร็จในการ เดินทางขึ้นสู่อวกาศ SLS พาลูกเรือ Artemis II เริ่มต้นการเดินทางสู่ดวงจันทร์ ตามรายงานของ Crew and Ground Teams Successfully Troubleshoot Orion’s Toilet โดยปัญหาของส้วมในครั้งนี้มาจากระบบ Dual-fan ของส้วมที่ใช้ในการดูดฉี่และขี้เกิดขัดข้อง ซึ่งปัญหานี้ใหญ่มากเพราะอย่างที่รู้กันว่าในยานอวกาศไม่มีแรงโน้มถ่วงแบบบนโลก เมื่อคุณขี้ ขี้คุณจะไม่ขาดจากรูตูดของคุณ ลมดูดขี้ทำหน้าที่ในการดูดขี้ให้ขาดออกจากรูตูด และอีกหน้าที่คือลมไว้ดูดฉี่ให้เข้าไปตามท่อให้ไม่ค้าง ลอยไปลอยมาในยาน ซึ่งปัญหาของส้วมในรอบนี้คือพัดลมที่ทำหน้าที่หลักในการดูดสิ่งพวกนี้มันเสีย ไม่สามารถทำงานได้ นักบินอวกาศเลยถึงคราวซวยต้องกลับไปขี้และฉี่ด้วยวิธีโบราณ
โดยจากรายงานของ NASA ยืนยันว่าความขัดข้องในครั้งนี้ ทำให้นักบินอวกาศไม่สามารถฉี่ได้ แต่ NASA บอกว่านักบินอวกาศยังสามารถขี้ได้ตามปกติ ซึ่งมันผิดกับหลักการทำงานของส้วมมากเนื่องจากส้วมออกแบบมาเพื่อการดูดขี้ ถ้าเราไม่มีแรงดูดขี้ ขี้ของเราจะไม่ขาดออกจากรูตูด แปลว่านักบินอวกาศต้องเอามือของตัวเองในการปาดขี้ออกจากตูดด้วยตัวเองเหมือนสมัยของถุงขี้อันไร้อารยะ ส่วนการที่เอามันเก็บลงไปในถังเก็บขี้ พวกเขาแค่ผูกถุงตามปกติแล้วเอาปิดฝาชักโครก กลไกคันโยกข้างในจะดึงถุงขี้ลงไปข้างล่างได้เอง
ดังนั้นการขี้โดยไม่มีแรงดูดจากส้วมมันเลยจะเป็นการที่ขี้ที่ทรมาน เพราะนอกจากมือจะต้องเปื้อนขี้แล้วกลิ่นขี้ก็ไม่ถูกดูดลงไปด้วย แปลว่าถ้ามีใครขี้ตอนนี้กลิ่นในยานจะเหม็นขี้มาก ๆ จนการอั้นขี้แล้วรีบซ่อมพัดลมของส้วมให้เสร็จน่าจะง่ายกว่า
ส่วนการฉี่ในช่วงเวลาที่พัดลมส้วมพังอยู่ NASA มีวิธีที่ดีกว่าและศิวิไลซ์กว่าการใช้ผ้าอ้อมคือการใช้ Collapsible Contingency Urinal (CCU) สำหรับนักบินอวกาศ ซึ่งเป็นระบบเก็บฉี่แบบ Passive ที่เจ๋งมาก ๆ และมันยังสามารถนำกลับมาใช้งานใหม่ได้ผ่านการเอาฉี่ไปเก็บแล้วเทมันทิ้งออกนอกยานได้ด้วย
CCU ที่เก็บฉี่นักบินอวกาศที่โคตรเจ๋ง
NASA ได้เตรียมระบบรองรับฉี่ฉุกเฉินในกรณีที่ส้วมเสียแบบนี้ไว้แล้ว ซึ่งพวกเขาไม่ได้เตรียมผ้าอ้อมสำหรับนักบินอวกาศให้เอาไว้แต่เตรียมอุปกรณ์ที่เรียกว่า Collapsible Contingency Urinal (CCU) เป็นอุปกรณ์ทรงกรวยหน้าตาแปลก ๆ หดพับได้มีรูปร่างโครงสร้างขยายกับรังผึ้ง ด้านนอกมีช่อง Adapter สำหรับต่อที่ฉี่สำหรับชายและหญิง (Adapter แยกตามเพศ) ภายในที่เป็นหัวใจสำคัญที่มันใช้หลักการ Capillary (แรงตึงผิว) ในการดึงฉี่ที่เข้ามาให้เข้าไปด้านในผ่านวัสดุจำพวก Non-woven fabric หรือใยสังเคราะห์ที่มีคุณสมบัติชอบน้ำ (Hydrophilic) เพื่อดึงปัสสาวะให้ไหลเข้าไปข้างในทันทีที่สัมผัสด้วยโครงสร้างทางเรขาคณิตที่โคตรอัจฉริยะ โดยไม่ต้องมีแรงดูดจากลมเข้าช่วย และเมื่อเราฉี่เข้าไป ฉี่เราจะไปแทนที่อากาศที่อยู่ภายในถุง จึงมีวาล์วแบบ Venting Membrane ที่ยอมให้อากาศผ่านแต่ไม่ยอมให้น้ำผ่านอยู่ด้วย ทำให้สามารถฉี่ได้อย่างสบายโดยไม่ต้องกังวลว่าฉี่จะไหลเข้าไปไม่ได้แล้วหกออกมา
ซึ่งสิ่งนี้มันเจ๋งมาก มันผ่านการทดลองการใช้งานจริงในสถานีอวกาศนานาชาติ แล้ว 3 ครั้งด้วยดี โดยสเปคของมันเขียนเอาไว้คือ ฉี่ไหลเข้าไปด้วยความเร็วตั้งแต่ 4.5 ถึง 35 mL/s ที่ปริมาตรสูงสุด 750 mL สามารถระบายฉี่ออกได้ด้วยระบบดูดอากาศหรือการใช้ Syringe ในการสูบฉี่ออกได้ ผู้ชายใช้งานผ่าน Condom Catheter ต่อกับ Adapter ของ CCU ส่วนผู้หญิงใช้ Female External Urine Collection Device (FEUCD) เป็น Adapter ที่ออกแบบมารองรับกับสรีระเพศหญิง โดยทั้งหมดฉี่ที่ไหลเข้าไปจะไม่ไหลออกมาเลย แม้เราจะเหวี่ยงไปมา ทำให้กระเฉาะอยู่ภายใน จนไม่รู้จะเขียนความประทับในระบบฉี่รุ่นล่าสุดของ NASA อันนี้ยังไงดี มันเจ๋งกว่าระบบรองรับขี้ที่ NASA ใช้งานอย่างไม่ต้องสงสัย
ส้วมซ่อมได้แล้วในที่สุด ใช้งานได้ปกติ
ระหว่างที่ซ่อมส้วมหากนักบินอวกาศคนไหนปวดฉี่ จะใช้ CCU ในการฉี่ ส่วนเรื่องปวดขี้ คงเป็นที่ตกลงกันเองโดยไม่ต้องพูดกันว่า พวกเขาจะซ่อมส้วมให้เสร็จก่อนแล้วค่อยขี้ ไม่งั้นกลิ่นในยานมันคงจะเหม็นไม่ต่างจากยุคเมื่อ 50 ปีที่แล้ว
โดยนักบินอวกาศ Christina Koch รับหน้าที่เป็นช่างประปากลางอวกาศ ถอดชิ้นส่วนส้วมและดำเนินการตามขั้นตอนต่างๆ ที่ฮูสตันวิทยุช่วยเหลือ ในขณะที่ฮูสตันทำการตรวจสอบระบบของโถส้วมและช่วยเหลือสั่งการส้วมของยานอวกาศจากระยะไกล ซึ่งสุดท้ายส้วมสามารถเปิดการใช้งานได้อีกครั้งและนักบินอวกาศทั้งสี่ก็สามารถนอนหลับได้อย่างสบายใจว่าส้วมของพวกเขาสามารถกลับมาใช้งานได้อีกครั้ง จะไม่ต้องทนทรมานกับกลิ่นขี้ไปตลอดอีก 10 วันต่อจากนี้
โดย NASA ได้บอกกับนักบินอวกาศว่าส้วมของพวกเขาอาจจะต้องเปิดการทำงานค้างไว้เพื่อให้ระบบสามารถทำงานได้ตามปกติ ซึ่งมันอาจจะส่งเสียงดังออกมา แต่มันก็เป็นสัญญาณที่ดีว่าส้วมของยานยังทำงานได้ดีอยู่
ซึ่งสุดท้ายแล้วส้วมคือระบบพยุงชีพที่จำเป็นมาก ๆ ในสำหรับการใช้ชีวิตในอวกาศ การที่นักบินอวกาศต้องใช้ชีวิตในอวกาศ 10 วันโดยขี้และฉี่ด้วยระบบอันไร้ซึ่งความศิวิไลซ์คือหายนะในการดำรงชีวิต เพราะสุดท้ายจะมาบอกว่าคุณเป็นนักบินอวกาศต้องเผชิญหน้ากับทุกเหตุการณ์ สถานการณ์ หรือทุกสิ่งทุกอย่างที่มันคาดไม่ถึง มันก็คือเรื่องหนึ่ง แต่การที่มีคุณภาพชีวิตในอวกาศที่แย่แบบนั้นก็ไม่ต่างอะไรกับการสร้างความเครียดให้กับนักบินอวกาศจนเกินความจำเป็นและสิ่งเหล่านี้จะส่งผลกระทบต่อภาพรวมของภารกิจด้วย แม้ต่อให้เราเล่นมีมกันว่า สหรัฐอเมริกามีปัญหาอะไรกับส้วมมากนักหรือ ส้วมบนเรือบรรทุกเครื่องบินที่ทันสมัยที่สุดในโลกจนมาถึงยานอวกาศทำไมสหรัฐถึงไม่สามารถออกแบบส้วมที่ดี ๆ ได้
สุดท้ายเราต้องกลับมาคิดกันว่าส้วมที่เราใช้มันต้องมีฟังก์ชั่นอะไรที่มันเพิ่มคุณภาพชีวิตของเราได้บ้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เป็นส้วมของยานอวกาศยิ่งเป็นสิ่งที่ต้องคิดเยอะขึ้นกว่าเดิม อย่างหนึ่งที่เราปฏิเสธไม่ได้เลยในเรื่องส้วมคือเทคโนโลยีที่เราใช้งานเป็นส้วมอวกาศนี้เป็นเทคโนโลยีที่อยู่บนรากฐานจากยานอวกาศโซยุสเมื่อ 50 ปีก่อนที่ใช้ระบบดูดลมในการดูดขี้และฉี่ ผ่านมา 50 ปีก็ควรจะมีนวัตกรรมใหม่ ๆ เพิ่มมากขึ้นหรือไม่ที่ทำให้คุณภาพชีวิตของนักบินอวกาศดีขึ้น บางทีเราอาจจะต้องถามผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภัณฑ์จากญี่ปุ่นมาช่วยแก้ปัญหาสิ่งเหล่านี้ไหม คิดว่านี่อาจจะเป็นโจทย์ที่ NASA ต้องคิดหรืออาจจะต้องทำ Challenge เหมือนกับ Space Poop Challenge ในปี 2016-2017 ที่สุดท้ายมีผู้ชนะที่คิดระบบขี้ที่แปลกประหลาดกว่าชาวบ้านด้วยการใช้ถุงพลาสติกดึงขี้ออกจากตูด ซึ่งคิดว่าในอนาคตหากเราจะไปกันให้ไกลกว่าดวงจันทร์จริง ๆ เราอาจจะต้องสร้างระบบส้วมที่ดีกว่านี้ให้มาก ๆ และไม่มีปัญหาแม้กระทั่งเรื่องกลิ่นเป็นเหมือนกับที่ UWMS ก็ยังคงเป็นกันอยู่ในทุกวันนี้
เรียบเรียงโดย ทีมงาน Spaceth.co
